EMDR

EMDR, İngilizce adının baş harflerinden oluşan ve "göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme" anlamına gelen bir psikoterapi yöntemidir. Temel düşüncesi şudur: Çok zorlayıcı bir deneyim yaşandığında beyin bu anıyı her zamanki gibi işleyip geçmişe yerleştiremeyebilir. Anı, o anki korku, beden duyumları ve olumsuz düşüncelerle birlikte "donmuş" olarak kalır ve benzer bir uyaranla karşılaşıldığında sanki yeniden yaşanıyormuş gibi canlanır. EMDR, iki yönlü uyarımlar eşliğinde bu anının yeniden işlenmesine ve olağan bir hatıra gibi depolanmasına yardımcı olur.

Hangi durumlarda kullanılır?

EMDR'nin en güçlü kanıtı travma sonrası stres bozukluğundadır. Bunun yanında rahatsız edici anıların rol oynadığı pek çok durumda da kullanılır:

• Trafik kazası, deprem, saldırı ya da ani bir kayıp sonrası yaşanan zorluklar
• Geçmişte yaşanan ihmal, istismar ya da zorbalık deneyimleri
• Panik ataklar ve belirli bir olaydan sonra başlayan kaygı
• Uçak, diş hekimi ya da hastane gibi belirli durumlarla ilgili fobiler
• Doğum deneyimine bağlı travmatik anılar
• Yas sürecinde takılı kalma
• Performans ve sınav kaygısı
• Kendilik değerini zedeleyen olumsuz yaşantılar

Seans nasıl işler?

EMDR seansında kişi rahatsız edici anıyı, ona eşlik eden olumsuz düşünceyi ve bedende hissettiği duyumu kısa süreliğine aklında tutar. Bu sırada terapistin parmaklarını gözleriyle sağa sola izler ya da sırayla iki eline dokunulması veya iki kulağına dönüşümlü sesler verilmesi gibi iki yönlü uyarımlar uygulanır. Her uyarım setinden sonra kişiye aklına ne geldiği sorulur. Anı, düşünce ya da duyum genellikle her sette biraz değişir; kimi zaman yeni ayrıntılar ya da başka anılar ortaya çıkar. Süreç, anının rahatsızlık düzeyi belirgin biçimde azalana kadar devam eder.

Kişi seans boyunca tamamen bilinçlidir ve her an kontrol kendisindedir. İstediği zaman durmasını isteyebilir. EMDR bir hipnoz yöntemi değildir.

Sekiz aşamalı süreç

EMDR terapisi yapılandırılmış sekiz aşamadan oluşur:

1. Öykü ve planlama. Kişinin yaşam öyküsü dinlenir ve çalışılacak anılar belirlenir.
2. Hazırlık. Yöntem anlatılır, kişiye seans arasında kullanabileceği sakinleşme ve güvenli yer egzersizleri öğretilir.
3. Değerlendirme. Hedef anıya ait görüntü, olumsuz inanç, istenen olumlu inanç ve beden duyumu belirlenir.
4. Duyarsızlaştırma. İki yönlü uyarımlar eşliğinde anı işlenir.
5. Yerleştirme. Olumlu inancın güçlenmesi desteklenir.
6. Beden taraması. Bedende kalan gerginlik olup olmadığına bakılır.
7. Kapanış. Seans, kişi sakin bir durumdayken bitirilir.
8. Yeniden değerlendirme. Bir sonraki seansta önceki çalışmanın etkisi gözden geçirilir.

Kaç seans sürer?

Tek bir olaya bağlı travmalarda birkaç seansta belirgin rahatlama görülebilir. Uzun süreli ya da tekrarlayan zor deneyimlerde ise hazırlık aşaması daha uzun sürer ve toplam süreç birkaç aya yayılabilir. Seanslar genellikle haftada bir yapılır; işleme seansları standart seanslardan biraz daha uzun planlanabilir. Her işleme seansından sonra ilerleme birlikte değerlendirilir ve bir sonraki hedef anı buna göre seçilir. Belirtiler azaldıkça seanslar seyrekleştirilebilir.

Seanstan sonra neler hissedilebilir?

İşleme seansının ardından birkaç gün boyunca anıyla ilgili düşünceler, rüyalar ya da duygusal dalgalanmalar görülebilir. Bu, işlemenin devam ettiğinin bir işaretidir. Hazırlık aşamasında öğrenilen sakinleşme teknikleri bu dönemde kullanılır. Seans aralarında dikkat çeken değişiklikleri not almak bir sonraki görüşmeye ışık tutar.

Kimler için uygun olmayabilir?

Ağır dissosiyatif belirtileri olan, yoğun madde kullanan ya da o dönemde hayati bir kriz yaşayan kişilerde önce dengeleme çalışmaları yapılır. Gebelik, epilepsi ya da göz hastalıkları gibi durumlarda yöntem uyarlanabilir; bu konular ilk görüşmede ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Konuşma terapilerinden farkı nedir?

Konuşmaya dayalı terapilerde anı ve duygular çoğunlukla sözcüklerle ele alınır; kişi yaşadıklarını anlatır, anlamlandırır ve yeni bakış açıları geliştirir. EMDR'de ise anıyı uzun uzun anlatmak yerine, onu kısaca akılda tutarken beynin kendi işleme kapasitesinin harekete geçmesi hedeflenir. Bu nedenle travmasını ayrıntılı olarak anlatmakta zorlanan kişiler için EMDR daha kolay katlanılır bir yol olabilir. Pek çok terapist EMDR'yi bilişsel davranışçı terapi gibi başka yöntemlerle birlikte, bütüncül bir planın parçası olarak kullanır; hangi aşamada hangi yöntemin öne çıkacağı kişinin ihtiyacına göre belirlenir.

İlk görüşmeye hazırlık

İlk görüşmede hangi olayların sizi hâlâ etkilediğini, bunların günlük hayatınıza nasıl yansıdığını ve daha önce aldığınız destekleri konuşacağız. Bu olayları ayrıntılı bir liste hâlinde getirmeniz gerekmez. Yalnızca o dönemde kullandığınız ilaçları ve önemli sağlık bilgilerinizi paylaşmanız, planın güvenli bir şekilde yapılmasına yardımcı olur.

EMDR terapistini seçerken

EMDR, temel psikoterapi eğitimine ek olarak özel bir eğitim ve süpervizyon gerektirir. Terapistin bu eğitimi tamamlamış olması, yöntemin güvenli ve etkili uygulanması için önemlidir. İlk görüşmede terapistin EMDR deneyimini ve sizin konunuzda nasıl bir plan öngördüğünü sorabilirsiniz.

Sık sorulanlar