Oyun Terapisi

Yetişkinler sıkıntılarını konuşarak paylaşır; çocuklar ise oynayarak. Bir çocuğun oyuncak bebeğine kızması, arabaları defalarca çarpıştırması ya da kuklaya kendi korkusunu söyletmesi, iç dünyasında olup bitenlerin dışa yansımasıdır. Oyun terapisi, çocuğun bu doğal dilini kullanarak duygularını anlamaya, ifade etmeye ve düzenlemeye yardımcı olan bir terapi yöntemidir. Genellikle üç ile on iki yaş arasındaki çocuklarla çalışılır.

Hangi durumlarda önerilir?

• Ani öfke patlamaları, sık ağlama ya da huzursuzluk
• Kardeş doğumu, taşınma, okul değişikliği gibi uyum güçlükleri
• Anne baba ayrılığı ya da boşanma sürecinin etkileri
• Bir yakının kaybı ve yas
• Korkular, kaygılar ve gece korkuları
• Utangaçlık, içe kapanma, arkadaş edinmekte zorlanma
• Altını ıslatma ya da parmak emme gibi önceki dönemlere geri dönüş
• Kaza, hastane deneyimi ya da başka zorlayıcı olaylar
• Okul öncesi ve ilkokul döneminde davranış sorunları

Bu belirtilerin her biri tek başına bir sorun olduğu anlamına gelmez. Belirtiler birkaç aydan uzun sürüyor, çocuğun günlük yaşamını, okulunu ya da aile içindeki ilişkileri etkiliyorsa bir değerlendirme yapılması yararlıdır.

Oyun odasında neler var?

Oyun terapisi, çocuğun kendini rahat hissedeceği şekilde düzenlenmiş bir odada yapılır. Odada bebekler ve bebek evi, kuklalar, hayvan figürleri, arabalar, kum havuzu ve minyatürler, boya ve kil gibi sanat malzemeleri, kostümler ve masa oyunları bulunur. Bu malzemeler rastgele seçilmez; her biri çocuğun farklı duyguları ifade edebilmesine olanak tanır. Kuklalar çocuğun söylemekte zorlandıklarını başka bir ağızdan anlatmasına, kum havuzu iç dünyasını sahnelemesine, sanat malzemeleri ise duygularını renk ve biçimle dışa vurmasına imkân verir.

Seans nasıl geçer?

Seanslar genellikle haftada bir yapılır ve yaklaşık kırk beş ile elli dakika sürer. Kullanılan yaklaşıma göre terapist bazen çocuğun oyununu yönlendirmeden izler ve ona eşlik eder, bazen de belirli bir konu üzerinde çalışmak için oyunu planlar.

Çocuk merkezli yaklaşımda çocuk oyuncaklarını ve oyununu kendisi seçer. Terapist onu yargılamadan izler, duygularını yansıtır: "Kuklan şu anda çok kızgın görünüyor" gibi. Bu kabul edici ortam, çocuğun kendini güvende hissetmesini ve duygularını adlandırmayı öğrenmesini sağlar.

Yönlendirici yaklaşımda terapist belirli bir hedefe yönelik oyunlar önerir. Örneğin öfke kontrolünde zorlanan bir çocukla sırayla oynanan oyunlar, korkuları olan bir çocukla cesaret hikâyeleri kurgulanabilir.

Pek çok terapist iki yaklaşımı çocuğun ihtiyacına göre birlikte kullanır.

Ebeveynlerin yeri

Oyun terapisinde aile sürecin önemli bir ortağıdır. Çocukla görüşmeye başlamadan önce ebeveynlerle bir ya da iki görüşme yapılır. Bu görüşmelerde çocuğun gelişim öyküsü, aile yapısı, başvuru nedeni ve evdeki günlük düzen konuşulur. Terapi sürecinde de düzenli aralıklarla ebeveyn görüşmeleri yapılır. Bu görüşmelerde çocuğun oyunda ne anlattığına dair genel bir çerçeve paylaşılır ve evde uygulanabilecek öneriler verilir.

Çocuğun seanslarda ayrıntılı olarak ne söylediği ya da ne yaptığı aileyle tek tek paylaşılmaz. Bu, çocuğun güven duygusunu korumak içindir. Ancak çocuğun güvenliğiyle ilgili bir durum varsa aile mutlaka bilgilendirilir.

Okul ve öğretmenle iletişim

Çocuğun zorlandığı alanlardan biri okulsa, ailenin izniyle öğretmen ya da okul rehberlik servisiyle kısa bir görüşme yapılabilir. Öğretmenin sınıftaki gözlemleri, çocuğun evde görünmeyen yönlerini anlamaya yardımcı olur. Terapi sürecinde fark edilen ihtiyaçlar, örneğin sınıfta oturma yerinin değiştirilmesi, geçişlerin önceden haber verilmesi ya da çocuğun güçlü yönlerinin görünür kılınması, öğretmenle birlikte planlanabilir. Bu iş birliği, çocuğun hem evde hem okulda tutarlı bir destek görmesini sağlar.

Değişim nasıl fark edilir?

Oyun terapisindeki değişim çoğu zaman önce oyunun kendisinde görülür. Başlangıçta dağınık, tekrarlayıcı ya da saldırgan olan oyun zamanla daha düzenli ve çözüm odaklı hâle gelir. Evde ise öfke nöbetlerinin azalması, uykunun düzelmesi, çocuğun duygularını kelimelerle anlatmaya başlaması ve okulda daha rahat olması gibi işaretlerle fark edilir. Bu değişimler genellikle birkaç ay içinde belirginleşir.

Ne kadar sürer?

Belirli bir olaya bağlı uyum güçlüklerinde on ila yirmi seans yeterli olabilir. Daha karmaşık ya da uzun süredir devam eden sorunlarda süreç daha uzun planlanır. Terapinin sonlandırılması da çocuğa önceden anlatılarak, birkaç seans içinde yapılır; böylece çocuk vedalaşmayı da güvenli bir şekilde deneyimler.

Evde oyunla destek olmak

Çocuğunuzla her gün kısa da olsa ekransız, yönlendirmeden oynadığınız bir zaman ayırmak, terapinin evdeki en güçlü destekçisidir. Bu zamanda çocuğunuzun oyununu yönetmeden izlemek, ne yaptığını sözle anlatmak ve olumlu davranışlarını fark edip söylemek, aradaki bağı güçlendirir.

Ankara'da oyun terapisi için başvuru

Randevu talebinizi formdan iletirken çocuğunuzun yaşını ve kısaca başvuru nedeninizi belirtmeniz yeterlidir. İlk görüşme, çocuk olmadan ebeveynlerle planlanır.

Sık sorulanlar